Heb ik last van stress,
overspannenheid of een burn-out
Wat is eigenlijk het verschil?
Vaak zie ik dat mensen rondlopen met spanningsklachten. Het is niet meer helder voor ze of dit nog valt onder ‘normale stress’ of dat het serieuzer is. En is het dan overspannenheid? Een burn-out? Ik merk dat mensen het dan lastig vinden om te duiden wat er met ze aan de hand is. Daarom is deze blog voor iedereen die last heeft van:
- Spanningsklachten
- Slecht slapen
- Gevoel van overleven
Wat is het verschil tussen stress, overspannenheid en burn-out
Veel mensen gebruiken de termen stress, overspannenheid en burn-out door elkaar, maar het zijn in feite verschillende vormen van emotionele uitputting. In deze blog duik ik dieper in wat elk van deze aandoeningen betekent en hoe ze zich van elkaar onderscheiden. Ik geef ook enkele voorbeelden, misschien herken je jezelf er wel in? En het belangrijkste, ik geef je enkele tips hoe je het kunt aanpakken in je eigen leven. Laat ik beginnen met het ontwarren van deze termen om beter te begrijpen wat er mogelijk met je gebeurt. En hoe we het beste voor onszelf kunnen zorgen in tijden van nood.
Dit is stress
Stress is een reactie van het lichaam op situaties waarin we ons uitgedaagd of onder druk gezet voelen. Het kan zowel positief als negatief zijn.
Voorbeelden: je kan stress ervaren tijdens een belangrijke presentatie op werk of wanneer je haast hebt om je kinderen op tijd op school te krijgen. Het is een normale reactie, maar langdurige stress kan schadelijk zijn.
Kenmerken van stress
- Verhoogde hartslag
- Snellere ademhaling
- Gespannen spieren
- Moeite met concentreren
- Snel geïrriteerd raken
Dit is overspannenheid
Overspannenheid is een toestand waarbij langdurige stress tot mentale en fysieke uitputting leidt.
Voorbeelden: mensen die overspannen zijn, kunnen zich overweldigd voelen door dagelijkse taken, zoals boodschappen doen of e-mails beantwoorden. Vaak ontstaat overspannenheid na een lange periode van onophoudelijke stress zonder adequate ontspanning of herstel.
Kenmerken van overspannen
- Extreme vermoeidheid
- Prikkelbaarheid
- Slaapproblemen
- Concentratieproblemen
- Een gevoel van onmacht
Dit is een burn-out
Burn-out is een staat van emotionele, fysieke en mentale uitputting veroorzaakt door langdurige en intense stress.
Voorbeelden: een leraar die geen voldoening meer vindt in lesgeven of een kantoormedewerker die geen motivatie meer heeft voor dagelijkse taken. Burn-out treedt op wanneer de balans tussen stress en ontspanning langdurig verstoord is.
Kenmerken van een burn-out
- Een gevoel van uitputting
- Cynisme of negatieve houding t.o.v. werk of dagelijkse activiteiten
- Een gevoel van ineffectiviteit
- Verminderde prestaties
- Een gevoel van vervreemding van sociale contacten
Wanneer slaat stress over naar ongezonde stress?
Stress wordt ongezond wanneer je langdurige aanhoudende klachten hebt en het je dagelijks functioneren beïnvloedt. Normale stress helpt je om goed om te gaan met korte uitdagingen, zoals een deadline op het werk. Echter, als deze stress niet afneemt en steeds terugkeert, kan het omslaan in ongezonde stress. Hoe lang dit is en hoe intens de veranderende omstandigheid moet zijn, verschilt van mens tot mens.
Signalen hiervan zijn onder andere aanhoudende vermoeidheid, hoofdpijn, spijsverteringsproblemen en een constant gevoel van spanning. Hoe lang dit is en hoe intens de veranderende omstandigheid moet zijn, verschilt van mens tot mens. Het kan ook versterkt worden door langdurige stressvolle situaties. Bijvoorbeeld wanneer één van je ouders kwakkelt met de gezondheid. Je werk privé balans klopt niet meer en je komt niet meer aan ontspanning toe.
Of je doet al lange tijd werk waarin je je niet gelukkig voelt. Eigenlijk ben je volkomen vastgelopen op werk. Het kan zijn dat je op veel vlakken van mening verschilt met je leidinggevende en daar stress van ervaart. Misschien voel je je onzeker op je werk of vind je het lastig om op werk duidelijk je grenzen aan te geven. Wat de situatie ook is, het kan je overkomen dat de aanhoudende stress overgaat naar overspannenheid. En als dat maar lang genoeg aanhoudt, kun je in een burn-out belanden.
Het wordt zorgelijk als je merkt dat je niet meer kunt ontspannen na stressvolle situaties en als stress je slaap, humeur en relaties negatief beïnvloedt. En wellicht herken je je in andere signalen die hierboven genoemd worden. Het is belangrijk om deze signalen vroeg te herkennen en actie te ondernemen. Hoe eerder je hiermee aan de slag gaat, hoe groter de kans dat je je vlot weer de oude voelt.
Wat kan ik doen wanneer ik teveel stress heb?
Wanneer je de signalen van stress, overspannenheid of burn-out herkent, is het verstandig om hulp te zoeken.
Wanneer je vermoed dat je je in de stress fase bevindt, kun je professionele hulp zoeken. Maar je kunt ook bijvoorbeeld gaan oefenen met ontspanningsoefeningen en ademhalingsoefeningen. Op die manier kun je proberen om zelf het stressniveau weer wat naar beneden bij te stellen. Zodat je voorkomt dat gezonde stress omslaat in een ernstigere vorm van stress zoals overspannenheid of burn-out.
Mijn ervaring is dat de mensen die bij mij komen dit stadium al voorbij zijn. Het lukt ze niet meer om zelfstandig de stress te verminderen.
Ik vermoed dat ik overspannen ben of een burn-out heb
Vermoed je dat je overspannen bent of wellicht tegen een burn-out aan hikt? Zoek dan zeker professionele hulp. Je kunt bijvoorbeeld praten met een professional of bij een creatief therapeut op zoek gaan naar de oorzaak en mogelijke oplossingen. Waar je voor kiest, is net wat bij je past.
De eerste stap naar je beter voelen
Start met het delen van je gevoelens met degenen die je lief zijn. Dit zijn bijvoorbeeld je partner, familie en betrouwbare vrienden. Zolang het maar mensen zijn bij wie jij je veilig voelt en jezelf kunt zijn. Dit zijn degenen die jou goed kennen en die jou wellicht uit zichzelf wat dingen uit handen kunnen nemen.
Wie schakel je in bij stress op werk
Is je stress vooral werk gerelateerd? Dan is het verstandig om een gesprek aan te gaan op werk, zodat het probleem bij de bron opgelost kan worden.
Probeer bespreekbaar te maken wat je dwars zit, welke elementen je meer energie kosten dan opleveren. Is dat een strak tijdschema waar je je aan moet houden? Zijn het onderlinge irritaties tussen collega’s die je dwars zitten? Of is de werkdruk zo enorm toegenomen dat je het niet meer overziet?
Kun je het niet bespreken met je leidinggevende? Kijk dan of er een vertrouwenspersoon is bij wie je het kwijt kunt of anders iemand bij afdeling HR / personeelszaken.
Kom je er niet uit? Wil je graag hulp?
Kom je er niet uit? Ben je het gevoel van constante stress zat? Wil je eruit komen maar weet je niet meer hoe?
Neem gerust contact met me op. De eerste kennismaking (videobellen) is laagdrempelig en ook echt bedoeld als kennismaking. Ik hoor graag waar je tegenaan loopt en wat je wensen zijn. En jij kunt zien wie ik ben, of je de persoonlijke klik voelt.
Voelt het goed voor allebei? Dan gaan we onderzoeken wat voor jou zou kunnen werken. Ik werk met verschillende creatieve vormen. Deze werkvormen helpen om uit je hoofd en in je lijf te komen. Hoe dit precies werkt leg ik je graag uit tijdens de kennismaking.
Plan een kennismaking en de eerste stap naar een gezonder leven vol energie is gezet!
